8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы)


*Бұл сабақтың өту барысы туралы алғы сөзде айтып кеттім



Скачать 322.22 Kb.
страница36/76
Дата27.04.2018
Размер322.22 Kb.
Название файлаҰлттық физика.docx
ТипБағдарламасы
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   76
*Бұл сабақтың өту барысы туралы алғы сөзде айтып кеттім.
21-22 сабақ

Сабақтың тақырыбы: Домбыра физикасы

Сабақтың мақсаты: Қазақтың ұлттық музыкалық аспабы-домбыраның физикалық тұр-ғыдан сипатын айтып оқушыларға баяндау

Домбыра – қазақ халқының аса қастерлі музыка аспаптарының бірі. Сондық-тан бұл жай-лы сөз қозғау қиынырақ болуы да мүмкін.Дегенмен сөздің де алуан түрлі арқауы, тоқсан түрлі толғауы болады ғой. Домбыра туралы сөзге композитор не шертуші шебер ғана емес, ақын да, жазушы да, ағашшы ұста да, айта берсек мүсінші мен сыршы да араласуы мүмкін. Олардың әр қайсысы домбыраның бел-гілі бір қасиетін көбінесе өз мамандығы тұрғысынан әңгімелейтіні табиғи.


Күңіренген бір тәтті күй даланы алды,
Табиғат тыпа тыныш бола қалды.
Қырдағы қоян, құлан құлақ тігіп,
Қамыстан жолбарыс та ыңыранды.
...
Күн тыңдап кірмей тұрды ұясына,
Бұлт тыңдап, мінбей тұрды тау басына.
...
Су ақпай жатты тоқтап арнасында,
Қарғалар қатып қалды жар басында. ... –
деп көркем сөзді көгендей,әрлі сөзбен әсірелей баяндаса, ағаш шебері өзінің қарапайым лебізімен домбыра жасайтын материялға және домбыраның бөліктеріне (шанағы, өңеші, мойны, құлағы, тиегі, т.б.) аялдауы мүмкін.
Ал, ендеше біз де өз мамандығымыз бойынша, домбыра физикасы жайлы сөз қозғайық. Сөз өзімізге таныс ұлттық музыка аспабымыз домбыра мен талайымызға бейтаныс физи-ка үстінде болатындықтан, ең әуелі физика жайлы аз-кем тоқтала кеткен жөн сықылды.
Физика — материя әлемін және оның күйін, өзгерісін, құрылымын, қозғалысын зерттей-тін жаратылыстану өңіріндегі іргелі ғылым. Былайша айтқанда, табиғаттың негізгі қа-рым-қатынастарын, заңдылықтарын зерттейтін пән.

Біздің айтарымызға тіке сүйеу болатын физика тарауы - акустика. Акустика атауы грек-тің естілетін, тыңдалатын деген сөзінен алынған көрінеді.Ол- физиканың ең төменгі (мы-салы нөл Герц) жиіліктен (әр уақыт бірлігі ішіндегі тербеліс не толқын саны) ең жоғарғы жиілікке (мысалы, 1011—1013 Герц-ке) дейінгі аралығын қамтитын тербелістер мен тол-қындарды және олардың затпен өзара әсерлесуі мен түрліше қолданылуын зерттейді. Біз осыны айтқанда сізге домбыра ішегінің дірілі мен дауысы елестей бастаған да шығар. Акустиканың тарихы өте ұзын. Оған адам құлағының дыбысты ести алуы мен жұрттың оған назарының ерте аууы себеп болған шығар. Біздің заманымыздан бұрынғы 6-ғасыр-да өмір сүрген Пифагор естілетін дыбыс тонының (дауысының) жоғарылығы мен перне-нің арасындағы байланысты тапты. Одан екі ғасыр беріде өмір сүрген Аристотель дыбыс шығаратын дененің ауаны қысатындығын, оны сирететіндігін, ал жаңғырық дыбыстың кедергіден кері қарай шағылу екенін түсіндірді. 15-16 ғасырда өмір сүрген Леонардо да Винчи дыбыстың шағылуын зерттеп,дыбыс толқындарының таралуының дыбыс көздері-не тәуелсіз болатындығын айтты. 17- ғасырдың аяғы мен 18-ғасырдың басындағы Г.Гали-лей дыбыс шығаратын денеде тербеліс пайда болатындығын және дыбыстың жоғарылы-ғы оның жиілігіне,ал күші дыбыс амплитудасына(тербелу құлашына) тәуелді екендігін тапты.Бертінде,француз физигі М.Мерсенн ауадағы дыбыс жылдамдығын анықтады. 17-ғасырдың аяғынан 20-ғасырдың басына дейін акустика дамыды, бірақ механиканың бір бөлімі ретінде қаралды.Қазір ол физиканың көлемді,күрделі,қызықты,маңызды бір сала-сы.Акустика, даму барысында, механикалық тербелістердің жалпы теориясы, дыбыс тол-қындарының таралу және пайда болу заң-дылықтары,дыбыстың негізгі сипаттамаларын өлшеу әдістері Ньютон механикасына, Гуктің заңына, Гюйгенстің толқындық қозғалыс принципіне негізделіп жасалды. Сөйтіп дыбыс толқындарының диапазоны(алабы) кеңейіп,акустика инфрадыбыс(16 Гц-ке дейін) пен ультрадыбыс (20 кГц-тен жоғары) алаптарын қамтыды.Сөйтіп, талай ғалымдардың күш салуы арқасында акустика тіпті да-мып барады. Өткен ғасырдың 20-жылдары радиотехника мен радиохабар таратудың да-муына байланысты акустиканың жаңа даму сатысы басталды. Техникалық сұраныс акус-тиканың қолданылатын жаңа бағыттарын дүниеге әкелді.Біз сөз қылатын өңір – домбыра-дан шығатын адам құлағына естілетін дыбыс осы акустика арқылы түсіндіріледі.




Скачать 322.22 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   76

Похожие:

8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) icon2-3 І тарау. Бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын қалыптастыру негізі
Оқушылардың ғылыми көзқарастарын қалыптастыру
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconКонтрольное задание №1
В результате обучения борец должен уметь: определять цели борьбы; намечать правильный курс действий; реализовать выработанный курс...
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconКурс лекций часть для студентов курса очной формы обучения специальности
Курс лекций по дисциплине пд. 01 Математика: алгебра и начала математического анализа; геометрия Часть 2[Текст] / О. А. Волкодамова,...
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconҚаржы және бухгалтерлік есеп бағдарламасы «бекітемін» Мемлекеттік басқару және экономика жоғары мектебінің оқу және ғылым
Силлабус «Қаржы және бухгалтерлік есеп» бағдарламасының
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) icon3 курс «Технология транспортных процессов»

8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconОсновы экономики. Курс лекций для учащихся

8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconОтчет по практике Студент Курс II группа 220 К
Специальность
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconВакансии для студентов с 1-3 курс
Перспективы карьерного роста возможны после успешного прохождения практики/стажировки
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconРеферат тема: Техногенные чс. 4 курс, группа 15303,15304
Охватывает территорию двух субъектов РФ или выходит за их пределы
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconКурс лекций под редакцией профессора В. И. Шалупина для студентов всех специальностей дневного обучения Москва 2011





База данных защищена авторским правом ©refnew.ru 2020
обратиться к администрации

    Главная страница
Контрольная работа
Курсовая работа
Теоретические основы
Методические указания
Методические рекомендации
Лабораторная работа
Рабочая программа
Общая характеристика
Теоретические аспекты
Учебное пособие
Практическая работа
История развития
Пояснительная записка
Дипломная работа
Самостоятельная работа
Общие положения
Экономическая теория
Методическая разработка
Физическая культура
Методическое пособие
Исследовательская работа
Направление подготовки
Общая часть
Теоретическая часть
Общие сведения
Техническое задание
Общие вопросы
Образовательная программа
Управления государственных
Федеральное государственное
Экономическая безопасность
Конституционное право
реакция казахского
Основная часть
Организация работы
Техническое обслуживание
Российская академия
Понятие сущность
Усиление колониальной
прохождении производственной
Обеспечение безопасности
программное обеспечение
Выпускная квалификационная
квалификационная работа
муниципальное управление
Теория государства
Уголовное право
Математическое моделирование
Административное право
Название дисциплины
Земельное право