8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы)


Бас бунақ – "Қара қатқақ, аш өзек шақ". Шамамен ақпан айының 9 жаңасынан маусым айының 9 жұлдызына дейiнгi уақыт. Орта бунақ



Скачать 322.22 Kb.
страница17/76
Дата27.04.2018
Размер322.22 Kb.
Название файлаҰлттық физика.docx
ТипБағдарламасы
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   76
Бас бунақ – "Қара қатқақ, аш өзек шақ". Шамамен ақпан айының 9 жаңасынан маусым айының 9 жұлдызына дейiнгi уақыт.

Орта бунақ –"Тұяқ терлер қой күлер кез".Шамамен маусым айының 10 жұлдызы жаңасынан қазан айының 9 жаңасы аралық.

Аяқ бунақ –"Тоқты терлер, қой күлер кез".Шамамен қазан  айының 10 жаңасынан ақпан айының 9 жұлдызына дейiнгi шақ.

Жылды жоғарыда айтылғандай бунақтау, негiзiнен шаруашылық жұмыстарын ыңғайлы жүргiзу мақсатында қолданылса керек.



9 сабақ

Сабақтың тақырыбы: Қазақ календары немесе «Қарыз кітабы»

Сабақтың мақсаты: Оқушыларға күнтізбе туралы деректер туралы баяндау

Қазақ ұлттық энциклопедиясында: «Күнтізбе, календарь (латынның «calendarivm»  — қарыз кітабы деген сөзінен шыққан)— ұзақ уақыт мезгілін есептеудің аспан денелерінің көрінерлік қозғалысының ауық-ауық қайталану ерекшелігіне негізделген жүйесі, анықтамалық басылым», — деп көрсетілген. Ежелгі Римде әрбір айдың бірі күні «календы» деп аталған деседі. Сол күні қарызға алғандар несиеқорларға төлем төлеп отырған. Соған сәйкес календылары көрсетілген «Қарыз кітабы» болған көрінеді.

… Әр дәуірде әр халық өзінше күнтізбе жасауға тырысты. Олардың түгелге жуығы аспан денелерінің қозғалысымен байланысты болды. Аспан денелерінің қозғалысына негізделген күнтізбелер үш топқа бөлінеді, олар — Күн күнтізбелері, Ай күнтізбелері және аралас күнтізбелер.

— Белгілі фантаст-жазушы,ТМД астрономия-геодезия қоғамының толық мүшесі Жүніс Сахиевтің шығармаларына сүйеніп айтар болсам, күнтізбе атаулының ең көнесі — Ай күнтізбесі. Ол біздің эрамыздан бірнеше мың жыл бұрын пайда болған. Вавилондықтардың, қытайлықтардың, еврейлер мен үнділердің күнтізбелерінде бұл ерекше орын алады.

Ай ширектерін жақсы түсініп алған адам баласы уақыт өте келе Күнге назар аударды.Одан кейін пайда болған Ай-Күн күнтізбесі біздің дәуірімізге дейінгі алғашқы мыңжылдықта Ежелгі Қытайда, Ежелгі Грецияда, т.б. елдерде қолданылды.

Біздің дәуірімізге дейінгі 46 жылы Римде жоғары билікті өз қолына алғаннан кейін он жыл өткенде Юлий Цезарь патша сол кезге дейін қолданылып келген Рим күнтізбесіне өзгерістер енгізуді қолына алды. Кейін бұл күнтізбеден де кемшіліктер табылып, 1592 жылы Рим папасы Григорий ХІІІ төңірегіне қызметшілері мен жұлдызшы ғалымдарын жинап, арнайы комиссия құрады. Комиссия көптеген күнтізбе жобаларын қарай келіп, Италияның белгілі математигі әрі дәрігері Луиджи Лилио Гараллидің күнтізбесін қабылдайды. Ол кейін Григорий күнтізбесі атанып кеткен. Бұл санат бойынша әрбір 400 жылдағы айырмашылық 2 сағат 55  минутқа тең болады. Ал әрбір жылда қосылатын 26 секунд тек 3600 жыл өткенде 1 тәулікті құрайды. Біз қазір осы күнтізбе бойынша өмір сүріп келе жатырмыз, — дейді Қ.Бөлеков.

Ең дәл күнтізбе — Майя күнтізбесі?!.

Жүніс Сахиевтің айтуынша, күнтізбе атаулыдағы ең дәл күнтізбені Майя патшалықтарындағы абыз-астрономдар жасаған:«Дәл күнтізбе жасауда Христофор Колумб заманына дейін мыңдаған жылдар бұрын бүгінгідегі Орталық Америкадағы Юкатан жарты аралын жайлаған Майя тайпасының ежелгі үндістері алдарына жан салмайды. Олар ерекше дамыған өркениетті көптеген патшалықтан тұрған.

… Аймақ тропиктік аймақ болғандықтан, жыл алты ай құрғақ, алты ай нөсерлі. Осыған байланысты Майя патшалықтарындағы абыз-астрономдар неше ай, неше күн нөсер, неше күн құрғақ болатынын дәл білуге тырысты. Олар төрт қырлы, екі сатылы платформаның үстіне тұрғызылған киіз үй пішінді мұнараларындағы күннің қысқы, жазғы тоқырауы және күн мен түннің көктемгі,күзгі теңелуіне сай жасаған терезелері арқылы жұлдызды аспанды үнемі бақылап-қадағалап отырған.Соның нәтижесінде тіршіліктеріне төнетін ауа райы қауіптерінен дер кезінде сақтанған. Абыз-астрономдардың күнтізбесіндегі жыл 365 немесе 366 күннен тұрды,ол 13 күндік апталар мен 20 күндік айларға бөлінді. Бұл күнтізбе атаулыдағы ең дәл күнтізбе еді…» — деп жазады ол.



Сол замандағы ең дәл күнтізбе Майя тайпасының күнтізбесі болған деген пікірлер жиі айтылады. Майя тайпасының абыз-астрономдары он сегіз мың ғаламның құпиясын білуге, шама-шарқы жеткенше болашақты болжауға тырысқан және олардың астрономиялық жорамалдары дәл орындалған деседі. Шетелдік тарихшылар сол заманның өзінде өркениеті қарыштап дамыған ерекше тайпаның әрбір ісіне, әрбір сөзіне мән береді. Олар Майя тайпасының күнтізбені 2012 жылдың 12 айының 12-інші жұлдызына дейін ғана жасағанына сүйеніп, сол күні, яғни 12.12.12 жылы ақырзаман болады деп есептейді. Тарихшылардың тағы бір тобы сол күні Күн жүйесінде әлдебір өзгеріс болып Жер жаңа дәуірін бастайды, әлем жаңарады деп топшылайды…


Скачать 322.22 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   76

Похожие:

8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) icon2-3 І тарау. Бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын қалыптастыру негізі
Оқушылардың ғылыми көзқарастарын қалыптастыру
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconКонтрольное задание №1
В результате обучения борец должен уметь: определять цели борьбы; намечать правильный курс действий; реализовать выработанный курс...
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconКурс лекций часть для студентов курса очной формы обучения специальности
Курс лекций по дисциплине пд. 01 Математика: алгебра и начала математического анализа; геометрия Часть 2[Текст] / О. А. Волкодамова,...
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconҚаржы және бухгалтерлік есеп бағдарламасы «бекітемін» Мемлекеттік басқару және экономика жоғары мектебінің оқу және ғылым
Силлабус «Қаржы және бухгалтерлік есеп» бағдарламасының
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) icon3 курс «Технология транспортных процессов»

8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconОсновы экономики. Курс лекций для учащихся

8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconОтчет по практике Студент Курс II группа 220 К
Специальность
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconВакансии для студентов с 1-3 курс
Перспективы карьерного роста возможны после успешного прохождения практики/стажировки
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconРеферат тема: Техногенные чс. 4 курс, группа 15303,15304
Охватывает территорию двух субъектов РФ или выходит за их пределы
8-сынып (факультативтік курс бағдарламасы) iconКурс лекций под редакцией профессора В. И. Шалупина для студентов всех специальностей дневного обучения Москва 2011





База данных защищена авторским правом ©refnew.ru 2020
обратиться к администрации

    Главная страница
Контрольная работа
Курсовая работа
Теоретические основы
Методические указания
Методические рекомендации
Лабораторная работа
Рабочая программа
Общая характеристика
Теоретические аспекты
Учебное пособие
Практическая работа
История развития
Пояснительная записка
Дипломная работа
Самостоятельная работа
Общие положения
Экономическая теория
Методическая разработка
Физическая культура
Методическое пособие
Исследовательская работа
Направление подготовки
Общая часть
Теоретическая часть
Общие сведения
Техническое задание
Общие вопросы
Образовательная программа
Управления государственных
Федеральное государственное
Экономическая безопасность
Конституционное право
реакция казахского
Основная часть
Организация работы
Техническое обслуживание
Российская академия
Понятие сущность
Усиление колониальной
прохождении производственной
Обеспечение безопасности
программное обеспечение
Выпускная квалификационная
квалификационная работа
муниципальное управление
Теория государства
Уголовное право
Математическое моделирование
Административное право
Название дисциплины
Земельное право